Khác
Bình nước để dưới nắng nhiều ngày: vì sao có thể xuất hiện rong rêu và cần xử lý thế nào?
Một bình nước đặt cạnh cửa sổ, trước hiên nhà hoặc ngoài sân thường xuyên có nắng chiếu trực tiếp có thể nóng lên sau nhiều giờ. Nếu việc này kéo dài nhiều ngày, người dùng có thể thấy nước ấm hơn, bao bì đổi màu hoặc biến dạng, nước có mùi vị khác thường, hay xuất hiện mảng xanh bám bên trong.
Những dấu hiệu ấy không nên xem nhẹ. Tuy vậy, cần hiểu đúng: ánh nắng không tự sinh ra rong rêu, và không thể chỉ nhìn thấy bình đặt ngoài nắng mà kết luận chắc chắn nước đã hỏng. Rủi ro còn tùy chất lượng nước ban đầu, độ sạch của bình và thiết bị, tình trạng niêm phong, thời gian mở nắp, nhiệt độ, ánh sáng và cách sử dụng.
Vì sao bình nước nên tránh nắng trực tiếp?
Khi ánh nắng chiếu liên tục, bình và phần nước bên trong có thể nóng lên. Nhiệt độ cao kéo dài khiến điều kiện bảo quản kém ổn định hơn, đặc biệt khi bình đã mở, nắp hoặc vòi tiếp xúc với tay và dụng cụ, hoặc bình được sử dụng qua thiết bị chưa vệ sinh.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến nghị cất nước ở nơi mát và tránh để bình chứa dưới ánh nắng trực tiếp. Đây là thói quen bảo quản thực tế cho gia đình, trường học, cơ sở y tế và cơ quan. (CDC, Safe Water Storage)
Ánh nắng cũng không phải một cách “khử trùng tự nhiên” áp dụng tùy ý cho bình nước thương mại. Một số hướng dẫn có đề cập xử lý nước bằng ánh nắng trong điều kiện cụ thể, với loại bình trong suốt, thời gian và quy trình xác định. Cách xử lý đó khác với việc để bình nước uống thông thường ngoài nắng nhiều ngày. CDC lưu ý phương pháp dùng ánh nắng không loại bỏ được hóa chất độc hại trong nước. (CDC, Household Water Treatment)
Rong rêu hình thành khi có đủ điều kiện
Để rong rêu hoặc tảo phát triển, chỉ có ánh sáng thường chưa đủ. Cần có sinh vật hoặc tế bào tảo hiện diện, cùng điều kiện phù hợp như nước, ánh sáng và nguồn dinh dưỡng. Vì thế, nếu bình còn nguyên niêm phong, được sản xuất và bảo quản đúng cách, không thể chỉ dựa vào việc bình bị nắng chiếu mà khẳng định bên trong chắc chắn sẽ có rong rêu.
Ngược lại, khi bình đã mở hoặc có đường tiếp xúc với môi trường, vi sinh vật có thể xâm nhập từ nắp, vòi, máy bơm, tay người sử dụng hay dụng cụ lấy nước. Nếu thiết bị bẩn, nước bị nhiễm tạp chất hoặc bình tái sử dụng không được vệ sinh đúng, ánh sáng có thể góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho tảo hoặc lớp màng sinh học phát triển trên bề mặt ẩm.
Một số dấu hiệu người dùng có thể quan sát gồm mảng hoặc vệt xanh ở thành bình, cổ bình hay vòi; lớp trơn nhớt quanh bề mặt ẩm; nước đổi màu, mùi hoặc vị; bình biến dạng, nắp lỏng, rò rỉ hoặc niêm phong không còn nguyên. Đây là các dấu hiệu cần kiểm tra thêm, nhưng cảm quan không thể xác định chính xác tác nhân hay mức độ an toàn. Nước nhìn trong cũng không chứng minh mọi chỉ tiêu đều đạt.
Nếu thấy vệt xanh hoặc nước có mùi lạ thì làm gì?
Nếu phát hiện vệt xanh, lớp nhớt, mùi vị khác thường, bình biến dạng, rò rỉ hoặc niêm phong bất thường, hãy ngừng sử dụng bình đó để uống và chế biến thực phẩm. Đặt bình riêng, tránh để tiếp tục gần nguồn nhiệt hoặc ánh nắng, ghi lại nhãn và thông tin lô nếu còn, chụp ảnh dấu hiệu rồi liên hệ nơi cung cấp để được hướng dẫn.
Không cố lọc qua vải, không chỉ lau phần nhìn thấy rồi dùng tiếp, và không mặc định rằng đun sôi sẽ xử lý được mọi vấn đề. CDC nêu rằng đun sôi hoặc khử trùng có thể xử lý một số mầm bệnh, nhưng không làm nước an toàn nếu có hóa chất độc hại hoặc vật liệu phóng xạ. (CDC, Household Water Treatment)
Nếu nghi ngờ dấu hiệu bất thường đến từ máy nước hoặc vòi lấy nước, dừng sử dụng thiết bị đó và vệ sinh theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi dùng lại. CDC cũng khuyến nghị làm sạch định kỳ bình chứa và bảo quản nước trong vật chứa sạch, đậy kín. (CDC, Safe Water Storage)
Cách đặt và bảo quản bình nước hằng ngày
- Chọn chỗ khô, mát, tránh nắng chiếu trực tiếp. Không đặt bình sát cửa kính, ngoài hiên hoặc trong cốp xe nóng lâu.
- Để bình tránh hóa chất và nguồn nhiệt. CDC khuyến nghị không cất nước gần xăng, thuốc trừ sâu hoặc các chất độc hại.
- Giữ nắp, cổ bình và vòi sạch. Hạn chế chạm tay trực tiếp vào miệng bình hoặc phần tiếp xúc với nước.
- Vệ sinh thiết bị lấy nước định kỳ. Máy bơm, vòi và khay hứng cần được chăm sóc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Kiểm tra bình khi nhận. Quan sát niêm phong, nắp, nhãn và dấu hiệu rò rỉ; không sử dụng bình có dấu hiệu bất thường.
- Liên hệ nhà cung cấp khi bình đã phơi nắng lâu. Nêu rõ thời gian, vị trí đặt và tình trạng bao bì để được hướng dẫn phù hợp.
Kết luận
Bảo quản bình nước dưới ánh nắng trực tiếp nhiều ngày là thói quen nên tránh vì bình có thể nóng lên và điều kiện bảo quản kém thuận lợi. Nếu bình hoặc thiết bị đã nhiễm bẩn, ánh sáng và nhiệt có thể góp phần tạo điều kiện cho rong rêu hoặc lớp màng sinh học phát triển. Nhưng nắng không tự tạo ra rong rêu, và chỉ nhìn vị trí đặt bình cũng chưa đủ để kết luận nước đã nhiễm bẩn hay không an toàn.
Cách phù hợp là cất bình nơi sạch, mát, tránh nắng; giữ kín và vệ sinh thiết bị lấy nước; đồng thời ngừng sử dụng, cách ly và liên hệ nhà cung cấp khi thấy dấu hiệu bất thường.
Trao đổi cùng PureMan tại Vĩnh Long
Nếu gia đình, trường học, cơ sở y tế hoặc cơ quan tại Vĩnh Long, khu vực Trà Ôn cũ và tuyến lân cận phát hiện bình nước bị phơi nắng lâu, có mùi vị lạ, rò rỉ hoặc có vệt xanh, hãy chụp lại tình trạng bình và liên hệ PureMan để được hướng dẫn kiểm tra bước đầu.
Nguồn tham khảo
- CDC, Safe Water Storage.
- CDC, Household Water Treatment.
- WHO, Household water treatment and safe storage.
Các nguồn trên được dùng để tham khảo hướng dẫn chung; không hàm ý các tổ chức này chứng thực PureMan.